Sai đề = sai đáp án

13179066_1745094789070763_4873817557183984693_n

Panama là vành đai mỏng nhất giữa phía Bắc và phía Nam nước Mỹ.
Nó rộng 50 dặm.
Đủ rộng để chia cắt Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.
Đối với tàu thủy, việc phải vượt qua hàng nghìn dặm ở phía Nam khi chưa có kênh đào từng là cơn ác mộng.
Họ phải đi xuyên qua những cơn bão mạnh ở Cape Horn.
Để rồi tiếp tục vượt qua hàng nghìn dặm ở phía Bắc.
Vì thế, việc xây một kênh đào dọc theo vành đai là điều đúng đắn và cần thiết.
Việc đó là chuyện nhỏ với người Pháp.
Đặc biệt hơn khi họ vừa xây một kênh đào dài gấp đôi và đi qua Ai Cập.
Kênh đào Su-ê.
Họ nghĩ rằng nếu kênh đào ngắn hơn sẽ ít khó khăn hơn.
Và năm 1880, Ferdinand de Lesseps bắt đầu xây dựng.
Những khó khăn không hề ít đi vì khoảng cách ngắn hơn.
Ngược lại, nó tăng lên rất rất rất nhiều.
Thợ xây liên tục tử vong vì sốt xuất huyết, một vấn đề không mắc phải ở Ai Cập.
Vì Ai Cập là sa mạc, Panama thì là rừng rậm.
Côn trùng ở khắp nơi.
Nhận biết côn trùng là nguồn bệnh của sốt xuất huyết, thì yêu cầu đã quá rõ ràng.
Việc để côn trùng bò vào phòng ngủ công nhân cần được ngăn chặn.
Vấn đề được giải quyết bằng việc đào những rãnh nhỏ xung quanh lều ngủ và đổ nước vào.
Kê những chén nước ở chân giường bệnh.
Hướng giải quyết này mang lại hiệu quả.
Mỗi sáng, các chén nước và khe nước đều đầy xác côn trùng chết.
Nhưng con số thương vong do bệnh sốt xuất huyết không có dấu hiệu giảm.
Chuyện này không ai hiểu.
Yêu cầu làm sao để ngăn côn trùng bò vào giường và lều.
Họ đã giải quyết được điều đó.
Nếu sốt xuất huyết không đến từ côn trùng, họ sẽ ngăn ngừa nó như thế nào?
Câu trả lời là, họ không thể.
Công nhân Pháp buộc phải bỏ kế hoạch xây kênh đào.
Năm 1893, sau 13 năm xây dựng khiến 22.000 người tử vong, họ rút về nước.
Điều mà người Pháp không thừa nhận là yêu cầu đặt ra (hạn chế côn trùng) đã sai.
Đúng là côn trùng là vật chủ lây bệnh sốt xuất huyết.
Nhưng không phải là những loại côn trùng di chuyển trên mặt đất.
Mà là những loại có thể bay.
Muỗi.
Loài mà không chết trong chén nước hay là khe nước.
Mà đó còn là môi trường thích hợp cho chúng sinh sôi.
Những điều kiện đó không những có sẵn mà còn nhiều.
Bởi thế, việc họ làm không những không thể giải quyết vấn đề mà còn làm nó tồi tệ hơn.
Người Pháp không chất vấn yêu cầu đặt ra ban đầu của họ.
Khi yêu cầu đó không thể giải quyết được, họ bỏ cuộc.
Nguời Mỹ thì ngược lại.
Đối với họ, yêu cầu không phải là thứ “bất khả xâm phạm”.
Nếu như câu trả lời không giải quyết được vấn đề, có lẽ yêu cầu đã sai.
Và họ đã làm một yêu cầu khác.
Côn trùng di chuyển trên mặt đất không còn là mục tiêu chính.
Vấn đề là phải giải quyết loài muỗi.
Năm 1904, họ bắt tay vào thực hiện.
Nhưng không phải kênh đào.
Đầu tiên, họ cần xử lý vấn đề với muỗi.
Họ cần phải đảm bảo rằng tất cả những vũng nước trong vòng 200 dặm xung quanh lều trại của công nhân được dọn sạch.Những vũng nước nào không hút cạn được, họ sẽ đổ dầu vào.
Khi không có đủ dầu thì acid carbolic và xút sẽ được thay thế.
Họ diệt từng con muỗi ở mọi nơi gần kênh đào.
Và để đảm bảo, tất cả những tòa nhà và giường ngủ được kiểm tra kỹ lưỡng.
Nên không con muỗi nào có thể bay vào nơi công nhân ngủ.
Và họ hoàn thành kênh đào Panama vào năm 1914.
Hai năm sớm hơn so với dự tính.
Người Mỹ tốn gần 10 năm để hoàn thành công việc này.
Người Pháp tốn 13 năm chỉ để thất bại và bỏ cuộc.
Điểm khác nhau ở đâu?
Bạn không thề nào có được cách giải quyết đúng  nếu bạn đưa một yêu cầu sai.

 

Wrong brief = wrong solution
The narrowest strip of land between North and South
America is Panama.
It’s only about 50miles wide.
But it’s wide enough to separate the Atlantic and the Pacific
oceans.
For ships, this used to mean sailing thousands of miles south.
Then through the terrible storms at Cape Horn.
Then thousands of miles north again.
Obviously it made sense to dig a canal across this strip of
land.
The French didn’t see it as a problem.
Especially as they’d just built a canal twice that long through
Egypt.
The Suez Canal.
They thought if this was half as long, it should be half as
difficult.
And in 1880, Ferdinand de Lesseps began building.
But it wasn’t half as difficult.
It was much, much more difficult.
Men began dying from malaria, a problem they hadn’t had in
Egypt.
Because Egypt is a desert, whereas Panama is a jungle.
So there were many, many more insects everywhere.

Since insects were obviously the source of malaria, the brief
was also obvious.
Stop them crawling onto the beds and biting people.
The solution was ingenious.
Insects can’t crawl across water, so use it as a barrier.
So they dug trenches around their tents and huts, and filled
them with water.
And in the hospitals they placed a saucer of water under the
legs of each of the beds.
And it worked.
Every morning the saucers and the trenches would be full of
dead insects.
So why were people still dying of malaria?
It made no sense.
The brief was to stop the insects crawling into the beds and
tents.
They’d done that.
If malaria wasn’t coming from the insects, how could they
fight it?
The answer was, they couldn’t.
The French were forced to abandon plans to build the canal.
In 1893, after 13years, and 22,000dead, they went home.
What the French hadn’t allowed for was that their brief was
wrong.
It was true that insects were the source of malaria.

But not the insects that crawled.
The insects that flew.
Mosquitoes.
They didn’t drown in the water in the saucers and trenches.
In fact the mosquitoes would breed in standing water.
Which is exactly what the trenches and saucers provided.
So not only did they not solve the problem, they made it
worse.
The French hadn’t questioned the brief.
And when it didn’t work, they gave up.
The Americans had a different attitude.
To them, a br ief isn’t sacrosanct .
If the answer doesn’t work, maybe the brief is wrong.
So they came up with a different brief.
Not to solve the problem of crawling insects.
To solve the problem of mosquitoes.
In 1904they started work.
But not on the canal.
First they started work on the mosquitoes.
They made sure all pools of standing water within 200yards
of their camps were drained.
Where they couldn’t be drained, oil was poured into them.
Where oil wasn’t enough, carbolic acid and caustic soda were
poured into them.
They killed every mosquito anywhere near the canal.

And, just to make sure, all buildings and all beds were
screened.
So none could possibly fly in while people slept.
They finished building the Panama Canal in 1914.
Two years ahead of schedule.
It took the Americans 10years to totally complete the job.
It took the French 13years to fail and give up.
What was the difference?
You can’t get the right solution if you’ve got the wrong brief.

– Trích “Ngấu nghiến nghiền ngẫm”
#predatorythinking #davetrott

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *